Thành ngữ có câu: “Chết là hết”. Liệu sự thật có phải như vậy? Chết, đôi khi có thể là hết với người đã khuất, tuy nhiên trong một số quan niệm tôn giáo, chết chỉ là một hình thức rũ bỏ thân xác để vãng sanh về thế giới bên kia, bắt đầu vòng luân hồi. Bên cạnh đó, việc tang sự cho người chết  cũng là một thủ tục phức tạp và kéo dài. Bốc mộ là một trong những thủ tục tang sự đó.

Bài viết dưới đây cung cấp những vấn đề về bốc mộ là gì và ý nghĩa của thủ tục bốc mộ đến quý độc giả, quý gia đình có nhu cầu tìm hiểu.

Nội dung

Bốc mộ là gì? Ý nghĩa của thủ tục bốc mộ

1. Bốc mộ là gì?

Bốc mộ là một trong những thủ tục quan trọng trong văn hóa xưa về tang ma. Theo đó, khi có việc cần hoặc tùy theo hoàn cảnh văn hóa, gia đình người mất sẽ tiến hành cải táng bằng cách vệ sinh sạch sẽ hài cốt của người mất, đưa từ quan tài cũ sang tiểu, sau đó đem chôn ở một nơi khác đẹp đẽ hơn.

Việc bốc mộ trước khi phổ biến ở rất nhiều nơi do ảnh hưởng phong tục xưa. Tuy nhiên ngày nay việc bốc mộ đã không còn được thực hiện rộng rãi nữa do các yêu cầu về vệ sinh, sức khỏe, văn hóa trở nên khắt khe hơn, cũng như do sự thiếu hụt quỹ đất mà các gia đình có xu hướng táng vĩnh viễn, không còn sang cát nữa.

2. Vì sao phải sinh ra việc bốc mộ?

Việc bốc mộ được tiến hành bởi nhiều lý do. Tuy nhiên, đa phần các lý do là những lý do về tâm linh mà gia đình cho là “phạm âm”. Mộ bị động, bị xâm phạm  hoặc do gia đình xảy ra các việc không tốt thường là các nhóm nguyên nhân chính dẫn đến phải bốc mộ.

Các nhóm nguyên nhân dẫn đến phải bốc mộ cho người đã khuất.

– Vì khi người mất lâm chung qua đời, gia đình còn đang nghèo khó hoặc tha hương, không thể chọn một mảnh đất tươm tất mà phải lấy một mảnh đất chôn tạm, quan tài gỗ xấu, không bền. Việc tang ma diễn ra đại khái, không chu toàn được cho người mất nên gia đình cảm thấy hổ thẹn. Nay gia đình đã khấm khá, có thể chọn mảnh đất tốt, xây mộ đẹp, quan tài đẹp nên chu tất cho người đã khuất lần cuối cùng để an lòng vong linh.

– Vì một số nguyên nhân khách quan dẫn đến động mộ bao gồm:

  • Mộ bị mối đùn, có côn trùng, động vật làm tổ, gây ảnh hưởng đến kết cấu lòng đất xung quanh quan tài.
  • Mộ bị nước xâm nhập, hoặc do chôn gần nguồn nước mà nay nước đổi dòng, xói mòn, gây ảnh hưởng đến thi hài bên trong quan tài.
  • Vì khu đất xây mộ nay đã bị quy hoạch thành đất mục đích sử dụng khác: như làm đường, xây công trình…nên bất đắc dĩ phải cải táng nhằm di dời mộ đi chỗ khác.

– Gia chủ nhận thấy trong nhà có sự buồn rầu, tai kiếp không rõ nguyên do, nghĩ do phạm âm, động mộ, nên tiến hành bốc mộ cải táng với mong muốn tìm được nguồn đất long mạch khí vượng, hóa giải nỗi bất an hoặc tai kiếp cho gia đình.

– Gia chủ muốn tìm chỗ cát địa để bốc mộ cải táng, hi vọng được hưởng âm trạch tốt, hoặc dư huệ từ long mạch vượng, để gia đình, gia tộc phát đạt, con cháu được đỗ đạt công danh, sinh phúc cho gia đình.

Xem thêm: Cải táng là gì? Những điều cần biết về phong tục cải táng

3. Không nên bốc mộ khi nào?

Trừ những trường hợp khách quan không bốc mộ di dời hài cốt không được, thì khi gia chủ tự tiến hành bốc mộ, có những điềm sau đây, gọi là ba điều “tường thụy” khi thấy thì tuyệt đối phải dừng ngay việc bốc mộ. Nếu tiến hành bốc mộ sẽ nhận hậu quả khó lường (về mặt tâm linh):

Một là, khi đào đất thấy có con rắn vàng. Đây là điềm long xà khí vật, tức là khí thịnh, có rắn (long xà) hoặc khí vật. Nếu cải táng sẽ ảnh hưởng đến thịnh khí trên mộ, sẽ gặp vận hạn xui xẻo.

Hai là, khi mở quan tài thấy có dây tơ hồng quấn quít. Đây là tượng mộ kết, có khí tốt, thịnh, may mắn. Gặp trường hợp này thì phải đóng nắp quan tài lại ngay không tiếp tục cải táng nữa, táng vào vị trí cũ.

Ba là, đất có sinh khí ấm áp, huyệt mộ khô ráo, không có nước hoặc nước đóng giọt như sữa. Mộ phần nơi táng cỏ mọc xanh tốt đẹp đẽ, thậm chí còn thấy đất mộ có dấu hiệu nở ra. Đây cũng là tượng mộ kết, phải lập tức ngưng cải táng lại và tiếp tục táng mộ huyệt tại đó, nếu cứ tiếp tục cải táng sẽ không may đem lại điềm xui xẻo cho gia đình.  

Có những ngôi mộ cỏ mọc xanh rì, từ lâu đời con cháu không bồi đắp mà vẫn yên nhiên không sạt lở, lại có vẻ như ngày một lớn ra, người ta cho là được đất kết phát, nhất là sau khi nghe nói con cháu nhà ấy ở xa làm ăn nên giàu sang bền bỉ từ lâu thì lại càng nên tín về chuyện mồ mả. Nếu cố chấp tục cũ mà không biết linh hoạt, cứ tiến hành bốc mộ, nguồn khí vượng bị cắt đứt sẽ dẫn đến lụn bại trong gia đình, tai vạ cũng từ đâu kéo tới. Tuy không biết lối nghĩ trên có từ đâu, tuy nhiên đó là quan niệm người xưa “có kiêng có lành”.

Thông thường, bốc mộ cải táng là việc hệ trọng, do đó con cháu trong nhà thường nhận được những “điềm” liên quan đến việc bốc mộ cho là của tổ tiên hoặc người đã khuất mách bảo. Nên lưu ý các điềm này để việc bốc mộ không ảnh hưởng đến cuộc sống.

4. Thủ tục bốc mộ

Việc bốc mộ khi tiến hành phải chọn ngày thật kỹ. Chọn ngày tốt tiến hành, nên tránh ngày xấu (Tam nương, Sát chủ…), ngày phạm tuổi, ngày xung khắc tuổi với người chết.

Trước hôm bốc mộ, gia đình làm lễ cáo vong và  cáo gia tiên. Ngày bốc mộ, làm lễ tế Thổ thần nơi bốc mộ khấn xin được đào mộ, đồng thời cũng phải làm lễ tế Thổ thần nơi sắp táng, khấn xin cải táng người thân vào đất mới.

Sau khi đào đất, cạy nắp quan tài. Người bốc mộ thu lượm từng cái xương, chăm chú không bỏ sót; đề phòng những mẩu xương đốt ngón tay, ngón chân không được để lọt mất. Lưu ý lúc liệm người chết đã có bọc tay, bọc chân từ trước thì giờ chỉ cần nhấc túi lên, thu lấy xương cho vào tiểu mà không phải mất công tìm kiếm.

Xương được rửa sạch, xếp gọn vào tiểu sành hoặc nay có quan tài cải táng, xếp vào quan, gọi là “sang tiểu”. Sau đó rảy nước ngũ hương, phủ giấy trang kim, đậy nắp tiểu quan, đem táng nơi khác.

Trong khi nhặt rửa xương và xếp vào tiểu cho đến khi đóng nắp, tuyệt đối không được để ánh mặt trời rọi vào.

Ngày cải táng, con cháu trong nhà đội khăn tang, mặc đồ trắng như khi làm tang lễ. Sau khi bốc mộ và cải táng xong, gia đình về làm lễ cúng vong và gia tiên, ăn uống sinh hoạt như cũ.

Sau khi cải táng thì được rước bát hương và thần chủ sang thờ chung gian giữa với tổ tiên, nếu không thì để thờ riêng như trước ở ban bên.

Khi hung táng, mộ đắp hình chữ nhật theo chiều đặt quan tài lúc hạ huyệt. Khi sang cát thì đắp hình tròn nhỏ gọn nếu không muốn xây hoa mỹ.

5. Ý nghĩa tục bốc mộ

Việc bốc mộ cải táng tuy ngày nay đã được hạn chế theo nhu cầu của cuộc sống hiện đại. Tục này suy cho cùng cũng là xuất phát từ đạo Hiếu, từ tổ tiên đến ông bà cha mẹ, đến bản thân cũng có mối tương quan. Hài cốt tiền nhân được yên lành ấm cúng thì con cháu mới ăn nên làm ra, mạnh khỏe tốt đẹp. Hài cốt không yên thì con cháu cũng khó vui lòng.

Cũng như khi tang lễ, ta tin lúc tang ma là vận áo xám (xui xẻo), thường gặp rủi ro việc gì cũng không được tốt đẹp. Đó là vì đang lúc ấy thi thể của cha mẹ bị rữa nát, bị hủy hoại, tất phải có cảm ứng đến con cháu cùng huyết mạch.

Dù không muốn tin tưởng thì chúng ta ít nhiều cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi những thành kiến đó.

Chính cũng vì lẽ trên mà người xưa mong tìm được nơi đất tốt để đặt mộ. Ông bà cha mẹ được nằm ở chỗ tốt đẹp thì mới có thể kết phát, ứng vào đời sống của con cháu khiến làm ăn nên phú quý, vinh hoa.

Tuy nhiên những vấn đề kết phát, ăn nên làm ra, vinh hoa phú quý thật ra, nhìn theo một khía cạnh khác thì lại tùy thuộc vào phúc đức của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi gia tộc. Tổ tiên sống ngay thẳng, phúc đức, con cháu sau này tất sẽ được hưởng phúc dày, no ấm, nhận được điềm may mắn mà táng vào mộ kết. Người vô phúc thì cho dù có táng mộ đẹp cũng không được bề may mắn mà trái lại có khi gặp họa.

Ngày nay, sự hạn chế về quỹ đất cũng như gia tăng dân số, đời sống hiện đại đòi hỏi có sự vệ sinh sạch sẽ, do đó tục bốc mộ nên được hạn chế.

Thủ tục bốc mộ là thủ tục tâm linh có ý nghĩa quan trọng, chính vì vậy gia đình cần có sự cân nhắc, chuẩn bị kỹ lưỡng, cẩn thận trước khi thực hiện.

Xem thêm: Những điều cấm kỵ trong đám ma, sau đám tang

Chuyên mục: Blog