Khi trong nhà có người mất, việc đau buồn là khó tránh khỏi song các thủ tục lễ nghi hậu sự là điều vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, gia chủ cần cố sức lo liệu các thủ tục hậu sự để chu toàn cho người mất trước khi an nghỉ, bởi “nghĩa tử là nghĩa tận”, huống chi đây lại là việc hiếu, tức thể hiện chữ hiếu của người thân, con cái trong gia đình với người đã khuất để trọn bổn phận của mình.

Việc chuẩn bị tang lễ cần được tiến hành kỹ lưỡng, tuân thủ truyền thống chung của dân tộc và các quy củ tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa cũng như đáp ứng yêu cầu của cuộc sống hiện đại ngày nay.

Nội dung

Hướng Dẫn Chuẩn Bị Việc Tang Sự Hậu Sự 2021

1. Sửa soạn lúc lâm chung

Người xưa coi việc chết là mãn kiếp, do đó nếu chết theo đúng quy trình sinh-lão-bệnh-tử lại rất thư thái, trừ khi chết do tự tử hoặc tai nạn bất đắc kỳ tử, nên thậm chí còn chuẩn bị cả cỗ thọ đường (quan tài), ngôi huyệt, đồ bổ khuyết, đồ khâm liệm cho mình ngay từ lúc sống. Viết di chúc, căn dặn con cháu bài trí tang lễ, mọi việc đều được an bài chỉ chờ ngày nằm xuống.

Ngày nay, con người có xu hướng sống vội vàng, hưởng thụ, trân trọng cuộc sống, việc chết do đó được kiêng nhắc đến hơn và chỉ được lưu tâm khi người thân đã tạ thế. Mặc dù vậy vẫn có một vài nơi do giá đất mai táng đắt đỏ, nguồn đất hiếm hoi đã thúc giục con người phải sắm sửa trước lúc mất.

Xem thêm: Chuẩn bị phòng cho người lâm chung

2. Nghi thức tang lễ

Các nghi thức tang lễ được ghi chép dưới đây là dựa trên các sách vở, truyền đạt theo Thọ Mai gia lễ (do Thọ Mai cư sĩ đời Hậu Lê soạn thành sách, có nhiều chỗ phỏng theo nghi thức do Chu Tử đời Nam Tống đặt ra và sửa đổi ít nhiều) và Việt Nam Phong tục (do nhà nho Phan Kế Bính thời Nguyễn tuyển tập và biên soạn).

Sách ngày nay thì có Đất lề quê thói, Tục thờ cúng của người Việt đều biên soạn về các nghi lễ tang ma.

Đây là những nghi thức cơ bản mà ngày xưa ông cha ta vẫn hay theo. Ngày nay khi thế giới hiện đại hơn, con người thay đổi, do đó các nghi thức cũng bị lược đi ít nhiều. Không thể cho rằng việc này là “bất hiếu” hay “không giữ gìn lề thói cha ông”, bởi thời nào thì có phong tục của thời đó cho phù hợp. Nếu quá cứng nhắc sẽ dần dần bị đào thải, khi đó phong tục cũng mất mà văn hóa cũng khó bảo tồn.       

2.1 Lúc hấp hối

– Khi trong gia đình có người hấp hối, con cháu đem ra giường chính giữa nhà, đặt đầu nằm quay về hướng Đông để thọ sinh khí. Trong nhà con cháu lúc này hạn chế khóc lóc làm huyên náo.

– Gia chủ cắt người coi sóc, nắn bóp tay chân.

– Hỏi người thân xem có dặn bảo gì thì ghi chép, gọi là di ngôn, di huấn (mặc dù có những lời dặn bảo quan trọng nếu không hợp tình hợp lý có thể bị bác đi, cho là loạn mệnh, không thi hành, ý rằng người sắp chết không còn tỉnh táo).

– Đặt tên thụy, tên hiệu cho người (ngày nay tục này dường như không còn).

– Đặt ít bông trên lỗ mũi để biết rõ giờ tắt nghỉ, hoặc cắt cử người trông nom từng giờ phút.

– Lúc tắt hơi thì gài đũa ngang miệng để hé hở hàm răng.

– Dùng vải đắp phủ kín mặt và thân người chết. (do đó sinh ra tục kỵ việc chơi đùa lấy giấy phủ lên mặt là điềm gở).

Về phía gia đình

– Hội đồng gia đình, gia tộc họp mặt, cắt cử người trông coi thi hài tránh để trẻ con, động vật  đụng chạm đến thi hài.

– Quyết định các vấn đề hệ trọng: hình thức an táng (hỏa táng hay địa táng cùng dòng họ), chi phí lo hậu sự, chuẩn bị dịch vụ mai táng, chọn đất làm huyệt mộ.

– Liên hệ UBND phường, xã xin giấy báo tử (đây là thủ tục hệ trọng, giấy này phục vụ cho việc an táng và các chế độ về sau).

Xem thêm: Hướng dẫn thực hiện thủ tục khai tử chi tiết nhất

2.2 Những nghi thức chuẩn bị tang lễ và tiến hành tang lễ

Làm lễ hú vía và mộc dục cho người chết. Ngày nay tục hú vía nhiều nơi đã không còn, tuy nhiên lễ mộc dục thì vẫn phải chuẩn bị. Mộc dục là lễ tắm gội, mặc quần áo đẹp đẽ cho người mất để chuẩn bị sang thế giới bên kia: “Thế gian còn dại chửa khôn/Sống mặc áo rách, chết chôn áo lành”.

Lập tang chủ, chủ phụ, tướng lễ, hộ tang, tư thư, tư hóa. Tang chủ là người trưởng nam trong gia đình, chủ phụ là vợ người chết hoặc vợ tang chủ. Cha còn, mà con có tang mẹ hoặc tang vợ thì người cha làm tang chủ, nếu còn ông thì ông làm tang chủ. Tướng lễ là người sắp đặt việc tang, hộ tang là người hiểu biết lễ nghi để giúp việc, tư thư là người chép cáo phó, biên lễ phúng điếu của khách (lo việc sổ sách viết lách), tư hóa là người ghi chép việc tiêu dùng.

Làm lễ trị quan: tức chuẩn bị quan tài sạch sẽ. Lót giấy dưới đáy quan tài, trải thêm trà búp dưới đáy quan. Trên lớp giấy lớp trà đặt một miếng ván mỏng vừa bằng khuôn lòng áo quan, khoét bảy lỗ tượng sao Bắc đẩu. Mời thầy pháp làm lễ phạt mộc để xua tà đuổi quỷ lẩn quất bên trong áo quan.

Làm lễ phạn hàm: lấy gạo vo sạch và ba đồng tiền mài sáng để trong một chiếc đĩa. Tang chủ lấy thìa xúc gạo  và một đồng tiền bỏ vào miệng. Cứ như vậy đủ ba lần. Nhà giàu có thể dùng ba miếng vàng và chín hạt ngọc trai, thay cho gạo và tiền. Sau khi cho vào xong xuôi thì lấy chiếc đũa gang miệng người chết ra, có thể buộc hàm dưới sát hàm trên để khỏi trễ xuống.

Khâm liệm và nhập quan:  Thủ tục khâm liệm do thầy tế hướng dẫn. Con cháu sụp lạy rồi đứng lên, cởi bỏ dải buộc hàm, chít đầu, phủ diện, lồng bao tay, đi bít tất và giày cho thi hài, kiêng không để nước mắt con cháu khóc rỏ vào thi hài, sau này sẽ khó làm ăn. Tiểu liệm và đại liệm gói buộc thi hài người mất. Sau đó cho nhập quan, giờ nhập quan phải được xem kỹ tránh phạm tuổi người mất. Trong quan tài nên để thêm vài thứ trấn áp ma quỷ nếu người mất tạ thế lúc giờ xấu.

Sau đó đậy nắp quan tài và sơn gắn kín. Trên quan tài để một bát cơm với quả trứng luộc đặt giữa hai chiếc đũa bông cắm đứng gắn chặt. Quan tài được đặt quay đầu người mất ra phía cửa.

Lập linh tọa (bàn thờ) cho người mất. Nhang phải được đốt liên tục không được ngắt đoạn trong suốt thời gian diễn ra tang lễ.

Làm lễ thành phục (hay phát phục): sắp đồ tang phục và phân cho những người trong gia đình, sau đó thầy cúng làm lễ thành phục, có ban tư văn và phường lễ nhạc trợ tế. Từ đây khách viếng có thể đến làm lễ phúng điếu, con cháu túc trực hai bên linh cữu đáp lễ.

Ngày hai bữa cúng cơm vào buổi sáng sớm và chiều tối, gọi là lễ triều tịch điện

Mời phường kèn trống cổ nhạc đến cử hành tang nhạc lúc hành lễ (ngày nay một số nơi thay bằng nhạc người mất lúc còn tại thế thích nghe).

2.3 An táng (chuyển cữu)

Trước khi tống táng phải khiêng linh cữu sang nhà thờ tổ để người chết yết tổ, hoặc làm lễ đơn giản nếu không có nhà thờ tổ bao gồm: dâng trầu rượu, khấn gia tiên, và khiêng quan tài xoay một vòng rồi đặt lại nguyên chỗ cũ, giống như người chết có hành động đi yết tổ. Con cháu trực tiếp nâng linh cữu thay vì để người ngoài (nâng giấc người chết như lúc còn sống).

Làm lễ tế cáo thần đạo lộ: trầu rượu oản quả hoặc lễ mặn tùy tâm, thường có thêm vàng hương, một đĩa xôi, một thủ lợn hoặc chân giò hoặc con gà, làm bàn lễ ngay đầu lộ.

Đưa đám (phát dẫn): Xem ngày giờ chôn cất cụ thể, nếu được ngày giờ thì bắt đầu di quan. Dẫn đường là phương tướng, đồ mã nan tre phất giấy bốn mắt, hình dung dữ tợn cầm chùy đồng phủ việt, hoặc mướn người vẽ mặt đeo râu mặc áo phường tuồng tay cầm vũ khí tượng hình phương tướng. Thứ đến là thế kỳ, là bức hoành vải căng trên bàn thờ, đem căng trên khung cầm cao. Kế sau là minh tinh – tấm lụa căng cao viết chức tước họ tên người mất (ngày nay không thấy nhiều), phải căn cứ vào thứ tự bốn chữ “Quỷ-khốc-linh-thính” viết làm sao để chữ cuối cùng không rơi vào “quỷ” hoặc “khốc” (điềm độc dữ, không an lành). Nối theo sau hương án bày giá gương, độc bình, mâm ngũ quả, đồ tam sự, kế đến nữa là thực án bày lợn quay, xôi hay bánh trái, dùng lợn quay tỏ ý muốn thay cho tam sinh (trâu-dê-lợn) hoặc nhà nghèo thì chỉ bát hương, cây đèn, ống hương. Sau nữa là trướng đối, đồ nghi trượng, linh xa (bát hương đèn nến và đồ mã) rồi mới đến linh cữu.

Trước khi hạ huyệt phải làm lễ tế Thổ thần, hoặc tế đài hóa thân. Đèn hương vàng mũ trầu rượu và lễ mặn bày trên án, tang chủ làm lễ.

Huyệt đã đào sẵn theo hướng thầy địa lý chỉ bảo, đúng giờ hoàng đạo đặt linh cữu xuống, gọi là hạ huyệt. Trải minh tinh lên trên quan tài, một lúc sau đem đi đốt. Đám tang Phật tử thường có các vãi đi chung quanh huyệt, đọc kinh cầu siêu cho vong.

Lấp huyệt đắp mộ xong làm lễ tế thành phần, bốn lạy một vái. Người đến viếng vái từ biệt, con cháu cúi đầu vái đáp lễ không phải lạy.   

2.4 Rước về

Sau khi an táng về đến nhà, trưởng nam rước thần chủ từ linh xa vào nơi đặt bàn thờ. Con cháu vào làm lễ an vị. Nếu nhà có bàn thờ tổ thì chưa đặt vào bàn thờ tổ ngay, mà phải đợi hết tang 49 ngày mới rước sang hợp tự.

Trên đây là toàn bộ những kiến thức hướng dẫn chuẩn bị tang lễ hậu sự đã được cập nhật 2021 mà Hiếu An tổng hợp và đem đến cho quý vị. Việc chuẩn bị tang lễ chu toàn cần có sự tham mưu, tư vấn từ những người chuyên môn, đây là điều tối cần thiết.

Hiếu An trân trọng cung cấp dịch vụ tang lễ trọn gói, mai táng, hỏa táng với đội ngũ chuyên môn cao, tin cậy và nhiệt thành, hy vọng được gia đình tín nhiệm lựa chọn đồng hành trong suốt tang lễ. Chúng tôi đảm bảo một tang lễ sẽ được diễn ra chu toàn, trang nghiêm nhất cho quý gia đình. Kính mong hoan hỉ.

Xem thêm: Bảng Giá Dịch Vụ Tang lễ Trọn Gói tại TPHCM – Cập Nhật 2021

Chuyên mục: Blog